Nâng Cao Chỉ Số IQ Tài Chính

Nhiều người nghĩ rằng có nhiều tiền hơn thì mọi vấn đề tài chính sẽ tự biến mất. Nhưng thực tế không hẳn vậy. Có người kiếm được nhiều tiền rồi vẫn nợ nhiều hơn, tiêu nhiều hơn và căng thẳng hơn. Nâng Cao Chỉ Số IQ Tài Chính của Robert T. Kiyosaki là cuốn sách đi thẳng vào vấn đề này. Sách cho rằng tiền không tự làm một người trở nên giàu có. Điều khiến một người giàu lên là khả năng hiểu tiền, giải quyết vấn đề tài chính và đưa ra quyết định tốt hơn với đồng tiền của mình. Cùng Traderviet tìm hiểu cuốn sách này nhé!

Tổng quan về cuốn sách Nâng Cao Chỉ Số IQ Tài Chính

Nâng Cao Chỉ Số IQ Tài Chính là tập 13 trong bộ Dạy Con Làm Giàu. Tên tiếng Anh của sách là Rich Dad’s Increase Your Financial IQ. Cuốn sách có thông điệp phụ khá rõ: hãy trở nên thông minh hơn với đồng tiền của bạn.

Nếu các tập trước nói nhiều về tài sản, tiêu sản, dòng tiền, đầu tư hay kinh doanh thì cuốn này tập trung hơn vào năng lực xử lý vấn đề tài chính. Theo Robert Kiyosaki, ai cũng có vấn đề về tiền. Người nghèo có vấn đề vì thiếu tiền. Người trung lưu có vấn đề vì mắc kẹt trong công việc và nợ nần. Người giàu cũng có vấn đề vì phải bảo vệ, đầu tư và quản lý số tiền lớn.

Khác biệt nằm ở cách mỗi người giải quyết vấn đề đó. Người né tránh vấn đề thường nghèo đi. Người đối diện và giải quyết vấn đề sẽ nâng cao trí thông minh tài chính của mình.

Trọng tâm của sách là 5 chỉ số IQ tài chính:

• IQ tài chính #1: Kiếm nhiều tiền hơn.
• IQ tài chính #2: Bảo vệ tiền của bạn.
• IQ tài chính #3: Lập ngân sách cho tiền.
• IQ tài chính #4: Tạo đòn bẩy cho tiền.
• IQ tài chính #5: Cải thiện thông tin tài chính.

Nhìn chung, đây là cuốn sách thiên về tư duy tài chính hơn là công thức đầu tư chi tiết. Sách không đưa cho bạn một danh sách tài sản nên mua. Nó giúp bạn hiểu rằng trước khi muốn kiếm nhiều tiền hơn, bạn cần nâng cấp cách mình suy nghĩ và xử lý tiền.

Nội dung cốt lõi và những thông điệp đắt giá

Tiền không tự làm bạn giàu

Một trong những ý quan trọng nhất của Nâng Cao Chỉ Số IQ Tài Chính là: tiền bạc không tự làm con người giàu lên. Nghe qua có vẻ hơi ngược đời. Nhưng nếu nhìn vào đời sống thật, điều này rất dễ hiểu. Có người trúng số rồi vài năm sau lại trắng tay. Có người lương cao nhưng cuối tháng vẫn hết tiền. Có người mua nhà, mua xe, đầu tư theo lời khuyên của người khác, rồi cuối cùng lại mắc nợ nhiều hơn.

Theo Robert Kiyosaki, vấn đề không nằm ở việc bạn có bao nhiêu tiền trong tay. Vấn đề nằm ở việc bạn hiểu gì về tiền. Nếu thiếu kiến thức, nhiều tiền chỉ làm vấn đề lớn hơn. Sách lấy ví dụ khá dễ nhớ về vàng. Vàng là tài sản thật, nhưng một người vẫn có thể mất tiền khi đầu tư vào vàng nếu mua sai thời điểm, bán sai lúc hoặc chạy theo lòng tham. Vì vậy, tài sản không tự làm bạn giàu. Kiến thức về tài sản đó mới là thứ tạo ra khác biệt.

Thông minh tài chính là khả năng giải quyết vấn đề tiền bạc

Robert Kiyosaki phân biệt giữa sự thông minh tài chính và chỉ số IQ tài chính. Hiểu đơn giản, thông minh tài chính là khả năng dùng trí tuệ để giải quyết vấn đề tiền bạc. Còn chỉ số IQ tài chính là cách đo lường mức độ thông minh đó. Ví dụ, hai người cùng kiếm được 100.000 đôla. Một người giữ lại được nhiều tiền hơn sau thuế, chi phí và đầu tư. Người đó có IQ tài chính cao hơn, vì họ biết cách bảo vệ và sử dụng tiền hiệu quả hơn.

Điểm này rất thực tế. Nhiều người chỉ đo tài chính bằng thu nhập. Nhưng thu nhập cao chưa chắc đồng nghĩa với giàu. Nếu kiếm nhiều mà tiêu hết, nợ nhiều và không có tài sản, tình hình tài chính vẫn yếu. Cuốn sách khiến người đọc nhìn tiền theo hướng sâu hơn. Không phải “mình kiếm được bao nhiêu?”, mà là “mình giữ được bao nhiêu, dùng được bao nhiêu và biến tiền thành tài sản ra sao?”.

IQ tài chính #1: Kiếm nhiều tiền hơn

Chỉ số đầu tiên là khả năng kiếm nhiều tiền hơn. Đây là điều nhiều người quan tâm nhất, vì ai cũng muốn có thu nhập tốt hơn. Tuy nhiên, Robert không xem việc kiếm tiền chỉ là chuyện làm thêm giờ hoặc làm nhiều việc hơn. Kiếm nhiều tiền hơn đòi hỏi khả năng giải quyết vấn đề lớn hơn. Một người giải quyết vấn đề nhỏ thường được trả ít. Một người giải quyết vấn đề lớn hơn cho nhiều người hơn thường có cơ hội kiếm nhiều tiền hơn.

Ví dụ, một nhân viên giải quyết công việc trong phạm vi phòng ban sẽ có thu nhập theo vị trí đó. Một chủ doanh nghiệp giải quyết vấn đề cho nhiều khách hàng có thể tạo ra thu nhập lớn hơn. Một nhà đầu tư giỏi giải quyết bài toán vốn, tài sản và dòng tiền ở quy mô lớn hơn thì cơ hội cũng khác.

Điểm đáng nhớ là: muốn kiếm nhiều hơn, đừng chỉ hỏi “làm sao có thêm tiền?”. Hãy hỏi “mình có thể giải quyết vấn đề gì tốt hơn, lớn hơn hoặc có giá trị hơn?”. Đây là cách nhìn khá thực tế. Thu nhập không tự tăng chỉ vì mình muốn. Nó thường tăng khi năng lực giải quyết vấn đề của mình tăng.

IQ tài chính #2: Bảo vệ tiền của bạn

Sau khi kiếm được tiền, thử thách tiếp theo là giữ được tiền. Đây là nội dung của IQ tài chính #2. Robert cho rằng thế giới có rất nhiều “kẻ thù tài chính”. Đó có thể là thuế, lạm phát, nợ xấu, phí, lãi vay, người tư vấn kém, thói quen tiêu dùng hoặc những quyết định đầu tư thiếu hiểu biết. Một người kiếm được nhiều tiền nhưng không biết bảo vệ tiền thì vẫn dễ nghèo đi. Đây là lý do có người lương cao mà vẫn áp lực. Tiền vào nhiều, nhưng tiền ra cũng nhiều. Thậm chí tiền ra nhanh hơn tiền vào.

Bảo vệ tiền không có nghĩa là giữ chặt từng đồng và không dám dùng tiền. Nó có nghĩa là biết tiền của mình đang bị mất ở đâu. Bạn cần hiểu thuế, phí, nợ, rủi ro, hợp đồng và những lời khuyên tài chính mà mình đang nghe. Mình thấy phần này rất cần với người trẻ. Nhiều khi vấn đề không phải là không kiếm được tiền mà là không biết tiền đang rò rỉ ở đâu.

IQ tài chính #3: Lập ngân sách cho tiền

Chỉ số thứ ba là lập ngân sách cho tiền. Nhiều người nghe đến lập ngân sách là nghĩ ngay đến việc cắt giảm chi tiêu. Nhưng trong sách, lập ngân sách không đơn giản là sống tằn tiện. Mục tiêu quan trọng hơn là tạo ra thặng dư. Thặng dư nghĩa là sau khi thu nhập trừ chi phí, bạn vẫn còn tiền để đầu tư, mua tài sản hoặc xây dựng tương lai tài chính. Nếu tháng nào cũng hết sạch tiền, bạn sẽ rất khó tiến lên dù thu nhập có vẻ ổn.

Robert cho rằng nhiều người lập ngân sách theo kiểu nghèo. Họ kiếm được bao nhiêu thì tiêu hết bấy nhiêu. Khi có thêm tiền, họ cũng tăng chi tiêu theo. Đây là lý do thu nhập tăng nhưng tài sản không tăng. Lập ngân sách theo tư duy giàu là ưu tiên cho tài sản trước. Bạn không chờ đến cuối tháng còn dư mới đầu tư. Bạn chủ động thiết kế dòng tiền để có khoản dư và dùng khoản dư đó tạo thêm giá trị. Bài học này khá gần đời. Muốn tài chính tốt hơn, bạn cần biết tiền vào đâu, ra đâu và phần nào đang được dùng để xây tương lai.

IQ tài chính #4: Tạo đòn bẩy cho tiền

Khi đã có thặng dư, câu hỏi tiếp theo là: làm sao để số tiền đó làm việc hiệu quả hơn? Đây là nội dung của IQ tài chính #4: tạo đòn bẩy cho tiền.

Đòn bẩy tài chính có thể là nợ tốt, kiến thức, hệ thống, doanh nghiệp, bất động sản, thời gian của người khác, kinh nghiệm của chuyên gia hoặc công cụ đầu tư phù hợp. Nếu dùng đúng, đòn bẩy giúp tiền phát triển nhanh hơn. Nếu dùng sai, nó có thể làm thiệt hại nặng hơn. Robert thường không đánh giá cao việc chỉ gửi tiền vào ngân hàng hoặc mua quỹ theo cách thụ động rồi hy vọng mọi thứ ổn. Theo ông, người muốn giàu hơn cần học cách dùng tiền chủ động hơn.

Tuy vậy, đây cũng là phần cần đọc tỉnh táo. Đòn bẩy không dành cho người thiếu hiểu biết. Vay nợ để đầu tư khi chưa hiểu dòng tiền là rất nguy hiểm. Dùng công cụ tài chính phức tạp mà không hiểu rủi ro cũng vậy. Bài học đúng hơn là: đòn bẩy có sức mạnh, nhưng sức mạnh đó cần đi kèm kiến thức và kiểm soát.

IQ tài chính #5: Cải thiện thông tin tài chính

Chỉ số cuối cùng là cải thiện thông tin tài chính. Đây là năng lực rất quan trọng trong thời đại có quá nhiều thông tin. Ngày nay, ai cũng có thể nghe rất nhiều lời khuyên về tiền. Người này nói nên mua nhà. Người kia nói nên mua cổ phiếu. Người khác nói nên gửi tiết kiệm, mua vàng, mua quỹ hoặc kinh doanh. Nếu không có nền tảng tài chính, người đọc rất dễ bị cuốn theo lời nói nghe có vẻ hợp lý.

Robert Kiyosaki đưa ra công thức khá dễ hiểu: Thông tin + Giáo dục = Kiến thức. Thông tin tự thân chưa đủ. Bạn cần giáo dục tài chính để xử lý thông tin đó thành kiến thức có ích. Nếu không, càng nhiều thông tin càng dễ rối. Mình thấy đây là một trong những bài học hay nhất của sách. Trong thời đại mạng xã hội, tin tức tài chính xuất hiện liên tục. Người không có bộ lọc rất dễ mua theo đám đông, bán vì sợ hãi hoặc tin vào một “cơ hội chắc thắng”.

Cải thiện thông tin tài chính nghĩa là học cách hỏi đúng câu hỏi: nguồn này có đáng tin không, người nói có lợi ích gì, dữ liệu có đủ không, rủi ro nằm ở đâu, và quyết định này có phù hợp với mình không?

Những bài học từ Nâng Cao Chỉ Số IQ Tài Chính

Nếu tóm gọn các bài học quan trọng nhất từ Nâng Cao Chỉ Số IQ Tài Chính, mình nghĩ có thể nhớ các ý sau:

• Tiền không tự làm bạn giàu, vì người thiếu hiểu biết vẫn có thể mất tiền dù có nhiều tiền.
• Thông minh tài chính là khả năng giải quyết vấn đề tiền bạc.
• IQ tài chính đo lường khả năng xử lý tiền qua kết quả thực tế.
• Muốn kiếm nhiều tiền hơn, bạn cần giải quyết được vấn đề lớn hơn.
• Kiếm được tiền rồi vẫn phải biết bảo vệ tiền khỏi thuế, phí, nợ xấu, lạm phát và quyết định sai.
• Lập ngân sách tốt là tạo ra thặng dư, không phải chỉ cắt giảm chi tiêu.
• Đòn bẩy tài chính có thể giúp tiền phát triển nhanh hơn, nhưng chỉ nên dùng khi đủ hiểu biết.
• Thông tin tài chính phải được xử lý bằng giáo dục tài chính thì mới thành kiến thức.
• Người giàu không né tránh vấn đề tài chính; họ dùng vấn đề để học và giàu lên.
• Muốn nâng cao IQ tài chính, bạn phải hành động, đo lường và sửa sai liên tục.

Cuốn sách này dành cho ai và trải nghiệm thực tế của mình

Nâng Cao Chỉ Số IQ Tài Chính phù hợp với những người đã bắt đầu quan tâm đến tài chính cá nhân và muốn hiểu tiền ở mức sâu hơn. Nếu bạn từng đọc các tập đầu của Dạy Con Làm Giàu, cuốn này sẽ giúp bạn hệ thống hóa lại nhiều ý quan trọng.

Sách cũng phù hợp với người đang đi làm nhưng thấy tài chính vẫn chưa ổn. Nếu bạn kiếm được tiền nhưng vẫn không dư, vẫn nợ nhiều, vẫn chưa biết đầu tư ra sao, cuốn sách này có thể giúp bạn nhìn rõ vấn đề hơn. Với người mới, sách có thể hơi nặng ở một số đoạn nói về quy luật tiền tệ, thuế, thị trường và đòn bẩy. Tuy vậy, phần 5 chỉ số IQ tài chính lại khá dễ hiểu. Chỉ cần đọc chậm, bạn vẫn nắm được khung chính.

Về ưu điểm, mình thích nhất cách sách chia tài chính thành 5 năng lực cụ thể. Cách chia này giúp người đọc không bị mơ hồ. Bạn có thể tự hỏi: mình đang yếu ở phần kiếm tiền, giữ tiền, lập ngân sách, đầu tư hay xử lý thông tin? Một điểm hay khác là sách làm rõ chuyện “kiếm nhiều tiền” chưa đủ. Rất nhiều người chỉ tập trung tăng thu nhập, nhưng lại bỏ qua việc bảo vệ tiền và lập ngân sách. Đây là lý do tiền vào nhiều nhưng tài sản không tăng.

Tuy nhiên, sách cũng có điểm cần đọc tỉnh táo. Robert Kiyosaki thường có quan điểm khá mạnh về tiết kiệm, nợ, quỹ hỗ tương và lời khuyên tài chính truyền thống. Người đọc không nên hiểu rằng mọi lời khuyên truyền thống đều sai. Điều quan trọng là hiểu bối cảnh, mục tiêu cá nhân và mức rủi ro mình chịu được. Ngoài ra, một số ví dụ trong sách gắn với bối cảnh Mỹ. Khi áp dụng ở Việt Nam, cần điều chỉnh theo hệ thống thuế, ngân hàng, thị trường đầu tư và tình hình cá nhân.

Cảm nhận thật của mình là Nâng Cao Chỉ Số IQ Tài Chính là một cuốn đáng đọc nếu bạn muốn ngừng xử lý tiền theo cảm tính. Nó không cho bạn một công thức giàu nhanh. Nó cho bạn một bộ câu hỏi tốt hơn để nhìn lại tài chính của mình.

Những câu hỏi thường gặp về sách Nâng Cao Chỉ Số IQ Tài Chính

Tóm tắt sách Nâng Cao Chỉ Số IQ Tài Chính ngắn gọn là gì?

Tóm tắt sách Nâng Cao Chỉ Số IQ Tài Chính có thể hiểu là: cuốn sách giúp người đọc nâng cao khả năng giải quyết vấn đề tiền bạc thông qua 5 IQ tài chính, gồm kiếm nhiều tiền hơn, bảo vệ tiền, lập ngân sách, tạo đòn bẩy và cải thiện thông tin tài chính.

Bài học từ Nâng Cao Chỉ Số IQ Tài Chính là gì?

Bài học từ Nâng Cao Chỉ Số IQ Tài Chính là tiền không tự làm con người giàu có. Muốn giàu hơn, người đọc cần học cách hiểu tiền, xử lý vấn đề tài chính, tạo thặng dư, dùng đòn bẩy đúng cách và tự nâng cấp kiến thức của mình.

Nâng Cao Chỉ Số IQ Tài Chính có phù hợp với người mới không?

Nâng Cao Chỉ Số IQ Tài Chính phù hợp với người mới nếu bạn đã có sự quan tâm cơ bản đến tài chính cá nhân. Một số phần có thể hơi nặng, nhưng khung 5 IQ tài chính rất hữu ích để bắt đầu nhìn lại cách mình kiếm, giữ và dùng tiền.

Kết luận

Nâng Cao Chỉ Số IQ Tài Chính là cuốn sách đáng đọc nếu bạn muốn hiểu vì sao có người kiếm được nhiều tiền nhưng vẫn nghèo, trong khi có người biết dùng vấn đề tài chính để học và giàu lên. Sau khi đọc, hãy bắt đầu bằng việc tự kiểm tra 5 câu hỏi: mình kiếm tiền tốt chưa, giữ tiền tốt chưa, lập ngân sách tốt chưa, dùng tiền sinh lời tốt chưa và có đang hiểu đúng thông tin tài chính mình nhận mỗi ngày chưa?